Z dziejów sztumskiego więzienia

Zakład Karny w Sztumie to jeden z ciekawszych obiektów na mapie miasta, zarówno pod względem architektonicznym, jak i historycznym. Budowa więzienia rozpoczęła się w 1910 roku dzięki staraniom miejscowego, wówczas niemieckiego, samorządu powiatowego, który dążył do stworzenia nowoczesnej i funkcjonalnej placówki penitencjarnej. Już w 1914 roku obiekt został oddany do użytku, a pierwsi osadzeni rozpoczęli odbywanie w nim swoich kar.

Gmach zakładu wyróżnia się charakterystyczną architekturą typową dla początku XX wieku, łączącą funkcjonalność z monumentalną formą, podkreślającą rangę instytucji. Na szczególne podkreślenie zasługuje fakt, że Zakład Karny w Sztumie nieprzerwanie od ponad stu lat pełni swoją pierwotną funkcję penitencjarną. Funkcjonował on zarówno w okresie totalitaryzmu nazistowskiego, jak i stalinowskiego, stanowiąc milczącego świadka burzliwych i często dramatycznych dziejów regionu oraz kraju. Ciekawostkę może stanowić fakt, że w latach 60 ubiegłego wieku w sztumskim więzieniu osadzeni byli działacze opozycji antykomunistycznej Adam Michnik i Jacek Kuroń